Choroba otyłościowa i nadwaga – jakie mogą mieć znaczenie u kobiet planujących zajść w ciążę?
Płodność i ciąża u otyłych kobiet
Zgodnie z najnowszymi danymi Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości (PTLO), istnieje istotna zależność między nadmierną masą ciała a problemami z poczęciem oraz donoszeniem ciąży. Kobiety z otyłością (BMI > 30 kg/m2) mają dwukrotnie częściej zaburzenia owulacji, w porównaniu do kobiet z prawidłową masą ciała.
Otyłość w sposób znaczący zmniejsza szansę powodzenia procedur zapłodnienia pozaustrojowego, zwiększa ryzyko rozwoju wad wrodzonych oraz trzykrotnie zwiększa ryzyko poronienia. Związane z nadmiarem tkanki tłuszczowej zwiększone stężenie leptyny hamuje powstawanie nowych pęcherzyków jajnikowych, a hiperinsulinemia (poprzez złożone mechanizmy) zaburza funkcję jajników i endometrium, skutkując problemami z poczęciem. W wytycznych RCOG*, w artykule „Prowadzenie ciąży u kobiet z otyłością”, można znaleźć informacje, że otyłe ciężarne są obarczone większym ryzykiem różnych powikłań związanych z ciążą, takich jak stan przedrzucawkowy (PE) oraz cukrzyca ciążowa. U otyłych ciężarnych zwiększone jest również ryzyko cięcia cesarskiego. Nadmierna masa ciała matki może utrudniać zarówno ocenę wielkości i położenia płodu, jak i zewnętrzne monitorowanie czynności jego serca. U kobiet z otyłością trudniejsze są także rozpoczęcie i utrzymanie karmienia piersią.
Dzieci matek otyłych są obarczone zwiększonym ryzykiem zgonu wewnątrzmacicznego, wad wrodzonych, wcześniactwa, makrosomii oraz zgonu w okresie noworodkowym. Otyłość u ciężarnej zwiększa ryzyko rozwoju otyłości i zaburzeń metabolicznych u jej dziecka.
Kobiety należy wspierać w próbach zmniejszenia masy ciała przed poczęciem oraz między ciążami, zgodnie z wytycznymi NICE^ (nr 18938).
Ponadto, zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) biorąc pod uwagę wysokie ryzyko powikłań w ciąży, kobiety z otyłością drugiego i trzeciego stopnia nie powinny być kwalifikowane do procedur zapłodnienia pozaustrojowego.
Wobec tego wskazane jest kierowanie pacjentek z otyłością i nadwagą do lekarzy i dietetyków zajmujących się kompleksowym leczeniem otyłości, w celu zapewnienia jak największej szansy na poczęcie i donoszenie ciąży, a także dalszego zdrowego rozwoju dziecka.
*RCOG (Royal College of Obstetricians and Gynaecologists) to organizacja zawodowa, która nadzoruje kształcenie, szkolenie i egzaminowanie położników i ginekologów w Wielkiej Brytanii.
^NICE – zalecenia kliniczne wydawane przez brytyjski National Institute for Health and Care Excellence
https://www.mp.pl/ginekologia/wytyczne/rcog/210160,prowadzenie-ciazy-u-kobiet-z-otyloscia
https://ptlo.org.pl/resources/data/forms/aktualnosci/258/ws_ptlo_otylosc_2024_final.pdf
https://www.ptgin.pl/sites/scm/files/2024-10/00_GiPP_2023_3_Rekomendacje_Bomba-Opon.pdf